Kort antwoord: nog geen verplichting, wel een lopend traject
Voor matrassen zelf verandert er dit jaar naar verwachting geen concrete wettelijke verplichting. De Ecodesignverordening voor duurzame producten (ESPR) is een kaderverordening: zij bepaalt de spelregels, maar vult die pas per productgroep in via een zogeheten gedelegeerde handeling. Voor matrassen wordt zo'n handeling op dit moment verwacht in 2028, en het digitale productpaspoort dat daaruit volgt rond 2030. Beide data staan nog niet vast en kunnen opschuiven.
Wat wel verandert, is de fase waarin het traject zich bevindt. De Europese Commissie werkt dit jaar verder aan het werkplan 2025-2030 waarin is vastgelegd welke productgroepen wanneer aan de beurt komen, en aan de technische bouwstenen die straks voor alle productpaspoorten gelden. Dat raakt matrassen indirect, maar levert nog geen nieuwe verplichting op voor uw bedrijf.
Wat het ESPR-werkplan precies is
Het werkplan is de agenda van de Europese Commissie: een lijst van productgroepen die op termijn een eigen ecodesign-eisen en een eigen digitaal paspoort krijgen, met een voorlopige planning erbij. Matrassen staan op die lijst, maar de volgorde en het tempo hangen af van onderzoek, consultaties met de sector en de politieke besluitvorming die daarna nog moet volgen. Een werkplan is dus een richting, geen wet met een harde datum.
Om te begrijpen hoe zo'n werkplan zich verhoudt tot de uiteindelijke verplichting voor uw producten, is het nuttig eerst de opbouw van de verordening zelf te kennen. In de kennisbank met de verordening per onderwerp uitgelegd staat hoe een kaderverordening, een gedelegeerde handeling en de uiteindelijke ingangsdatum zich tot elkaar verhouden.
Waarom de datum voor matrassen nog niet vaststaat
Een gedelegeerde handeling komt niet in één keer tot stand. Eerst worden technische eisen uitgewerkt, vaak met inbreng van fabrikanten en brancheorganisaties. Daarna volgt een formeel voorstel, waarna het Europees Parlement en de Raad nog de gelegenheid krijgen om bezwaar te maken. Pas als die stappen zijn doorlopen, wordt de handeling gepubliceerd en begint de overgangstermijn te lopen die uiteindelijk bepaalt vanaf wanneer het paspoort verplicht is.
Omdat elk van die stappen kan uitlopen, is 2028 op dit moment een verwachting en geen toezegging. Zodra de handeling voor matrassen is gepubliceerd, is de datum bekend en wordt die hier bijgewerkt.
Wat er dit jaar wél gebeurt, ook zonder verplichting
Ook zonder wettelijke plicht gebeurt er dit jaar het nodige. De Commissie werkt aan het centrale register waarin productpaspoorten straks worden opgeslagen, en aan de technische standaarden voor hoe gegevens moeten worden aangeleverd. Brancheorganisaties in de meubel- en beddenbranche volgen dit traject en delen inzichten met hun leden. En softwareleveranciers en dataplatforms, waaronder matrapas.eu, bouwen alvast infrastructuur op basis van de eisen die al wel bekend zijn uit andere productgroepen waarvoor de handeling verder is, zoals textiel.
Voor u als ondernemer betekent dit vooral dat de tijd tot de verplichting ingaat, nuttig te gebruiken is. Wie nu al inzicht heeft in welke gegevens over materialen, herkomst en samenstelling van een matras beschikbaar zijn en welke nog ontbreken, staat er beter voor zodra de verplichting wél concreet wordt. Met de productscan die in een paar vragen een indicatie geeft krijgt u zonder verplichting alvast een beeld van waar uw bedrijf staat.
Wat dit betekent voor uw bedrijf
Of en hoe deze ontwikkeling uw bedrijf raakt, hangt af van uw rol in de keten: fabrikant, importeur of verkoper van matrassen heeft elk een net iets andere positie ten opzichte van een toekomstige paspoorplicht. Een algemene uitspraak over uw specifieke situatie past niet bij een artikel dat voor een brede groep lezers wordt geschreven; daarvoor is altijd maatwerk nodig, eventueel met een jurist of de bevoegde toezichthouder.
Wel is het zinvol te weten waar de officiële informatie vandaan komt en hoe die wordt bijgehouden. Op de pagina waar de informatie op dit platform vandaan komt staat hoe wijzigingen in de verordening worden gevolgd en verwerkt.
Waar u dit kunt volgen
Omdat de datum voor matrassen nog niet vaststaat, is het raadzaam periodiek te controleren of er nieuws is, in plaats van te wachten op één aankondiging. Veelgestelde vragen over timing, reikwijdte en de rol van uw bedrijf zijn gebundeld op de pagina met antwoorden op veelgestelde vragen over het matrassenpaspoort.
Wilt u nu al weten waar uw bedrijf staat, zonder dat daar een verplichting aan vastzit? Doe de gratis quick-scan of lees rustig de onderwerpen door die voor uw situatie relevant zijn.