Wat moet er in de scheidingsinstructie van een matras staan?

De precieze inhoud staat nog niet vast, het doel wel

Wat er letterlijk in de scheidingsinstructie van een matras moet staan, is op dit moment nog niet vastgelegd. Dat gebeurt pas in een gedelegeerde handeling die de Europese Commissie specifiek voor matrassen opstelt, op basis van het algemene kader van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781). Dat kader — de artikelen 5 tot en met 7 — geeft de Commissie de bevoegdheid om informatievereisten vast te stellen die de correcte verwerking aan het einde van de levensduur mogelijk maken, waaronder demontage, hergebruik en recycling. Artikel 10 beschrijft daarnaast op hoofdlijnen welke categorieën informatie een digitaal productpaspoort in het algemeen kan bevatten, zoals gegevens die relevant zijn voor afvalverwerking. Welke materialen, lagen, verbindingen of stoffen een matrasfabrikant concreet moet benoemen, welke volgorde van demontage wordt beschreven, en in welke vorm (tekst, tekening, video) dat gebeurt — dat wordt pas duidelijk zodra de matrasspecifieke handeling is gepubliceerd.

Voor wie dit later gaat gelden, en voor wie nog niet

Het kader van de ESPR is bedoeld voor producten die onder een productspecifieke gedelegeerde handeling vallen. Voor matrassen bestaat die handeling nog niet, wat betekent dat er op dit moment geen wettelijke verplichting is om een scheidingsinstructie in een digitaal productpaspoort op te nemen. De algemene artikelen 5 tot en met 7 en artikel 10 vormen het kader waarbinnen die verplichting straks wordt ingevuld, maar zij verplichten op zichzelf nog niets concreets voor matrassen. Dit onderscheid is relevant: fabrikanten en importeurs van matrassen die nu al vrijwillig een scheidingsinstructie opstellen, doen dat dus buiten een wettelijk kader om — wat overigens niet wegneemt dat dit praktisch nuttig kan zijn, bijvoorbeeld richting recyclingpartners of gemeentelijke afvalinzameling. Voor andere meubelproducten dan matrassen gelden weer andere, nog te publiceren handelingen, met mogelijk een andere inhoud en een ander tijdpad.

Een datum staat nog niet vast

Er is geen vaste datum waarop de scheidingsinstructie voor matrassen verplicht wordt. Het werkplan van de Commissie voor de periode 2025-2030 noemt een gedelegeerde handeling voor deze productgroep, met een verwachting rond 2028, maar dat is een planning en geen vastgestelde datum. Zolang die handeling niet is gepubliceerd, blijft het algemene kader van de ESPR van kracht zonder dat daaruit een concrete verplichting voor matrassen volgt. Tot die tijd verandert er dus niets aan de wettelijke status van de scheidingsinstructie: die bestaat nog niet als apart, verplicht onderdeel van een matrasdossier. Zodra de handeling is gepubliceerd, wordt de datum hier vermeld.

Wat een fabrikant of importeur hier nu mee kan

De volgorde waarin dit onderwerp praktisch wordt opgepakt, begint niet bij het schrijven van een instructie, maar bij het vastleggen van de onderliggende gegevens. Een matras bestaat doorgaans uit meerdere lagen en materialen — schuim, vering, textiel, lijmverbindingen — en het is die materiaalsamenstelling die de basis vormt voor elke toekomstige scheidingsinstructie, ongeacht de precieze eisen die de gedelegeerde handeling straks stelt. Het vastleggen van welke materialen in welke laag zitten, hoe lagen aan elkaar zijn bevestigd (genaaid, gelijmd, geniet, geritst), en welke onderdelen apart verwijderbaar zijn, is werk dat nu al gedaan kan worden zonder dat de wettelijke inhoud vaststaat. Vervolgens is het praktisch om na te denken over de vorm: een schriftelijke instructie, een schema of een korte video zijn allemaal denkbare dragers, en een digitaal productpaspoort met QR-code leent zich voor elk van die vormen. Tot slot is het volgen van de publicatie van de matrasspecifieke gedelegeerde handeling de stap die bepaalt wanneer de vrijblijvende voorbereiding overgaat in een concrete verplichting.

Waar dit op is gebaseerd

Deze pagina is gebaseerd op de artikelen 5, 6 en 7 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781), die de Commissie de bevoegdheid geven om ecologische ontwerpvereisten, prestatie-eisen en informatievereisten vast te stellen — waaronder informatie die gericht is op correcte demontage, hergebruik en recycling — en op artikel 10 van diezelfde verordening, dat de algemene categorieën informatie beschrijft die een digitaal productpaspoort kan bevatten. Geen van deze artikelen bevat op dit moment een concrete, matrasspecifieke lijst van wat een scheidingsinstructie moet vermelden; die invulling volgt uit een nog te publiceren gedelegeerde handeling.

Wat nu te doen

Wie nu al met matrasontwerp of -inkoop bezig is, kan het meest doen aan de materiaaladministratie: vastleggen welke lagen en materialen een matras bevat en hoe die aan elkaar zitten. Dat werk is nooit verspild, ongeacht de uiteindelijke eisen, en matrapas.eu kan die gegevens straks direct verwerken zodra de inhoud van de scheidingsinstructie is vastgesteld.

Waar dit op gebaseerd is

De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

Materialen aanwijzen die uit elkaar gehaald moeten kunnen worden

De ESPR stuurt op producten die aan het einde van hun leven uit elkaar te halen zijn in bruikbare materiaalstromen. Voor een matras betekent dat in de praktijk: het hoeslaken, de schuimlagen, eventuele pocketvering, de randversteviging en het onderschot moeten herkenbaar en te scheiden zijn. Artikel 5 tot en met 7 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) laat de gedelegeerde handeling per productgroep vastleggen wat er precies vereist wordt op het vlak van demontage en materiaalscheiding — voor matrassen is die handeling er nog niet, maar de opzet van de verordening maakt duidelijk dat een instructie die beschrijft hoe de belangrijkste materialen te onderscheiden zijn, tot de kern van de opgave zal horen. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers is dit vooral een kwestie van vastleggen wat de eigen productielijn al weet: welke lagen zitten erin, in welke volgorde zitten ze op elkaar, en met welk gereedschap of welke handgreep gaan ze los.

De instructie afstemmen op wie hem gaat gebruiken

Een scheidingsinstructie is geen marketingtekst en geen technische tekening voor de eigen fabriek — hij is bedoeld voor een recycler, een gemeentelijke afvalverwerker of een ontmantelingsbedrijf die het matras nooit heeft zien maken. Dat vraagt een andere toon: stap voor stap, met de materiaalsoort erbij genoemd zodra een laag wordt losgemaakt. Wie schuimsoort en dichtheid vastlegt in het productpaspoort, heeft die informatie al beschikbaar en kan ze rechtstreeks hergebruiken in de scheidingsinstructie, zodat de recycler niet moet gokken of een laag koudschuim of polyether is.

De instructie laten aansluiten op het digitale productpaspoort

Artikel 10 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) beschrijft wat er in het digitale productpaspoort moet staan en hoe dat toegankelijk moet zijn via de datadrager op het product. Een scheidingsinstructie die alleen op papier in een la ligt, sluit niet aan bij die opzet — de bedoeling is dat relevante informatie bij het product blijft, ook nadat het van eigenaar is gewisseld of jaren later bij een verwerker terechtkomt. Voor een matrassenfabrikant betekent dit dat de scheidingsinstructie een vast onderdeel wordt van dezelfde gegevensset die ook naar het paspoort gaat, niet een los document dat ooit is gemaakt voor de kwaliteitsdienst en daarna niet meer wordt bijgehouden.

Herkenbaarheid van materialen op het product zelf

Een scheidingsinstructie werkt alleen als degene die hem volgt, de materialen ook terugvindt in het matras. Dat raakt aan de vraag welke gegevens er in het productpaspoort van matrassen komen: als daar al materiaalsamenstelling, laagopbouw en eventuele bevestigingen worden vastgelegd, kan de scheidingsinstructie daar direct naar verwijzen in plaats van dezelfde informatie opnieuw en misschien net iets anders te beschrijven.

Waar het misgaat in de praktijk

Een eerste terugkerend probleem is dat de scheidingsinstructie wordt geschreven door iemand die het matras al van binnen en van buiten kent, waardoor stappen worden overgeslagen die voor een buitenstaander vanzelfsprekend lijken maar het niet zijn — "verwijder de bekleding" zonder aan te geven of er nietjes, lijm of ritsen aan te pas komen.

Een tweede situatie is een instructie die is gemaakt voor één matrasmodel maar zonder aanpassing wordt hergebruikt voor de hele collectie, terwijl de laagopbouw per model verschilt. Bij een controle of een vraag van een afnemer valt dat verschil dan pas op.

Een derde punt is dat de instructie los staat van de rest van de productinformatie: de schuimsoort die in de instructie wordt genoemd, komt niet overeen met wat elders is vastgelegd over het aandeel gerecycleerd materiaal of met de materiaalgegevens in het paspoort zelf. Zulke tegenstrijdigheden ontstaan meestal omdat verschillende afdelingen met verschillende versies werken.

Een vierde situatie betreft brandvertragende middelen: als een matras daarmee is behandeld, is dat relevant voor iemand die het product later demonteert of verwerkt, maar deze informatie wordt vaak apart bijgehouden voor regelgeving en niet gekoppeld aan de scheidingsinstructie. Wie moet melden welke brandvertragers zijn toegepast, doet er goed aan diezelfde gegevens ook terug te laten komen op het punt waar de matras uit elkaar gehaald wordt.

Een vijfde valkuil is dat de instructie wordt geschreven en daarna nooit meer bijgewerkt, ook niet wanneer de leverancier van het schuim wijzigt of een nieuwe laag wordt toegevoegd. Dat raakt aan de bredere vraag hoe actueel de gegevens in het productpaspoort moeten zijn — een scheidingsinstructie die niet meewisselt met wijzigingen in het product, verliest op een gegeven moment haar waarde voor de verwerker die er op vertrouwt.

Wat u kunt vastleggen

Een overzicht per matrasmodel van de materiaallagen in de volgorde waarin ze voorkomen, met vermelding van het materiaaltype per laag.
Een beschrijving van hoe elke laag wordt losgemaakt: met de hand, met gereedschap, door het lossnijden van een rits of het verwijderen van nietjes of lijmverbindingen.
Een vermelding van eventuele brandvertragende behandelingen per laag, gekoppeld aan de gegevens die daarover al worden bijgehouden.
Een koppeling tussen de scheidingsinstructie en de materiaalgegevens die ook in het digitale productpaspoort worden opgenomen, zodat beide bronnen consistent blijven.
Een versiebeheer dat aangeeft wanneer de instructie is opgesteld en bij welke productwijziging ze voor het laatst is nagekeken.
Een vaste verantwoordelijke binnen het bedrijf voor het actueel houden van de instructie, zodat wijzigingen in de productie automatisch worden doorgevoerd.

Voor bedrijven die deze onderdelen liever niet vanaf nul opzetten, biedt matrapas.eu sjablonen aan die aansluiten op de gegevensstructuur van het digitale productpaspoort, zodat de scheidingsinstructie niet als los document naast het paspoort blijft bestaan maar er onderdeel van wordt.

Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.

Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.