Hoe komt de QR-code voor het productpaspoort op mijn matrassen?

Een fysieke datadrager op het matras, gekoppeld aan het online paspoort

De QR-code komt op het matras terecht als fysieke datadrager: een label, hangtag, ingenaaid etiket of sticker op de verpakking die verwijst naar het digitale productpaspoort dat online staat. Matrapas.eu stelt dat paspoort samen zodra de fabrikant of importeur de productgegevens heeft aangeleverd, en levert daarna de QR-code als bestand terug. Het aanbrengen van die code op het fysieke matras — printen, naaien, plakken — gebeurt vervolgens in de productie- of verpakkingslijn van de fabrikant zelf, of via de partij die dat voor hem verzorgt. De QR-code zelf bevat geen productgegevens; hij verwijst alleen naar de plek waar het paspoort staat, zodat een wijziging in de data later niet betekent dat het label opnieuw gedrukt moet worden.

Artikel 11 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) beschrijft dat de datadrager fysiek op het product, op de verpakking of in de bijgeleverde documentatie aanwezig moet zijn, en dat hij gedurende de relevante periode leesbaar en toegankelijk moet blijven. Voor een matras ligt een ingenaaid label of een stevige hangtag voor de hand, gezien de lange gebruiksduur en de belasting waaraan een matras blootstaat — maar de exacte vorm, plaats en materiaaleisen voor matrassen worden pas vastgelegd in de gedelegeerde handeling voor deze productgroep.

Voor wie dit geldt, en waar de grens ligt

Deze verplichting is bedoeld voor wie matrassen als fabrikant of importeur op de EU-markt brengt, op het moment dat de gedelegeerde handeling voor matrassen van kracht wordt. Ze geldt niet voor matrassen die al vóór die datum zijn verkocht of op voorraad liggen bij de handelaar — de ESPR werkt in de regel niet met terugwerkende kracht voor al in de handel gebrachte producten, al staat de precieze overgangsregeling voor matrassen nog niet vast omdat de gedelegeerde handeling er nog niet is.

Belangrijk is ook het onderscheid tussen de QR-code als datadrager (artikel 11) en het etiket zelf (artikel 16 en 17). Een etiket kan aanvullende, direct zichtbare informatie bevatten die los staat van het paspoort, en de ESPR verbiedt etiketten of markeringen die zo op een verplicht etiket lijken dat ze verwarring kunnen veroorzaken (artikel 17). Dat is relevant voor wie op een eigen label ook nog een eigen kwaliteitskeurmerk of QR-code voor andere doeleinden wil zetten: die twee moeten voor de gebruiker duidelijk te onderscheiden zijn van de datadrager die naar het officiële paspoort verwijst.

Nog geen vaste datum, wel een vaststaand kader

Wanneer de QR-codeplicht voor matrassen precies ingaat, staat nog niet vast. Volgens het werkplan van de Europese Commissie voor 2025-2030 wordt de gedelegeerde handeling voor matrassen rond 2028 verwacht, maar dit is een planningsdatum uit een werkplan en geen wettelijk vastgelegde ingangsdatum. Zodra de gedelegeerde handeling is gepubliceerd, staat hier de concrete datum en de eventuele overgangstermijn.

Tot die tijd staat wel het algemene kader van artikel 11 vast: de manier waarop een digitaal productpaspoort technisch moet werken, inclusief de eis dat er een fysieke datadrager aanwezig moet zijn die naar het paspoort verwijst. Fabrikanten die nu al willen voorsorteren, kunnen dat kader gebruiken om alvast na te denken over waar en hoe een QR-code op een matras het beste past, zonder dat daar al een wettelijke verplichting aan hangt.

Hoe dit in de praktijk wordt opgepakt

De volgorde waarin dit doorgaans wordt aangepakt, ziet er als volgt uit. Eerst worden de productgegevens verzameld die straks in het paspoort moeten staan — materiaalsamenstelling, herkomst, onderhoudsinstructies en wat de gedelegeerde handeling verder vereist. Die gegevens gaan naar matrapas.eu, dat ze verwerkt tot een digitaal paspoort en het tien jaar host. Daarna levert matrapas.eu de QR-code als bestand: een afbeelding die gebruikt kan worden op een label, hangtag of verpakking.

Vervolgens is het aan de fabrikant om te bepalen hoe die code fysiek op het matras terechtkomt. Voor een matras ligt een oplossing voor de hand die de gebruiksduur van het product overleeft: een ingenaaid label bijvoorbeeld gaat langer mee dan een simpele sticker die kan loslaten. Wie een matras exporteert of via een tussenhandelaar levert, doet er verstandig aan om vooraf af te spreken wie verantwoordelijk is voor het aanbrengen van het label — de fabrikant, de importeur, of de partij die de eindverpakking verzorgt. Ten slotte is het praktisch om de QR-code te testen op leesbaarheid onder normale winkelomstandigheden, en om te controleren dat hij niet te verwarren is met andere labels of keurmerken die al op het product staan.

De wettelijke basis: artikel 11, 16 en 17 van de ESPR

Dat de QR-code als fysieke datadrager op het product, de verpakking of de documentatie moet staan, en gedurende de relevante periode leesbaar moet blijven, volgt uit artikel 11 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) over het technisch ontwerp en de werking van het digitale productpaspoort. De regels over etiketten in het algemeen staan in artikel 16, en het verbod op etiketten die verward kunnen worden met een verplicht etiket staat in artikel 17. De concrete eisen voor matrassen specifiek — vorm, materiaal, plaats op het product — volgen pas uit de gedelegeerde handeling die de Commissie voor deze productgroep opstelt.

Wat nu te doen

Wie nu al matrassen produceert of importeert, kan het meest doen door de eigen productdata op orde te brengen en na te denken over een fysieke labeloplossing die praktisch haalbaar is in de eigen productielijn. Zodra de gedelegeerde handeling voor matrassen is gepubliceerd, wordt deze pagina bijgewerkt met de exacte datum, de vormvereisten en de eventuele overgangstermijn.

Waar dit op gebaseerd is

De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

Een drager die op of bij het product zit

Artikel 11 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) schrijft voor dat het digitale productpaspoort toegankelijk wordt via een gegevensdrager op het product. In de praktijk is dat vrijwel altijd een QR-code. Voor matrassen betekent dit dat de code op een vast label, een geweven bandje of een ingenaaid etiket zit, op een plek die na productie niet zomaar losraakt. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers is dit meestal geen technisch probleem maar een productieplanningsvraag: op welk moment in de lijn wordt het label aangebracht, en wie is verantwoordelijk als de matrasserie meerdere varianten tegelijk produceert. Bij matrassen die per stuk verschillen — denk aan maatwerkmatrassen — ligt de vraag net wat lastiger, omdat de code dan aan een specifiek exemplaar en niet aan een modelnummer moet hangen.

Een unieke koppeling tussen code en product

De QR-code verwijst niet naar een algemene productpagina, maar naar het paspoort van dat ene exemplaar of van die specifieke batch, afhankelijk van hoe de identificatie is opgezet. Dat vraagt om een systeem waarin elk product een eigen, herleidbare code krijgt. Hoe dat aansluit bij bestaande GS1-structuren en waarom dat voor veel fabrikanten de meest praktische route is, staat beschreven bij hoe geef ik elk product een unieke identificatiecode. Voor bedrijven die al met GS1-barcodes werken is dit vaak een uitbreiding van iets dat al bestaat; voor bedrijven die dat niet doen, is dit het moment om een keuze te maken over de opzet, ook omdat die keuze samenhangt met de vraag of GS1 Digital Link wel of niet nodig is voor de manier waarop het paspoort ontsloten wordt.

Leesbaarheid en duurzaamheid van het label zelf

Artikel 11 stelt eisen aan de technische werking van de drager, en dat raakt ook aan de fysieke kant: een QR-code die vervaagt, scheurt of onleesbaar wordt na een wasbeurt van de hoes, voldoet niet aan het doel waarvoor hij is aangebracht. Voor matrassen, die jarenlang gebruikt worden en soms een afneembare of wasbare hoes hebben, is de keuze van materiaal en bevestigingsmethode dus geen kosmetische kwestie. Een bedrijf dat de code op een los kartonnen hangetiket plakt in plaats van op een vast ingeweven label, moet er rekening mee houden dat dat label het productleven niet meebeleeft.

Onderscheid met het energie- of andere verplichte etikettering

Artikel 16 en artikel 17 van de ESPR gaan over etiketten in bredere zin en over het verbod op nagebootste of misleidende etiketten. Voor matrassenfabrikanten die naast het productpaspoort ook andere verplichte of vrijwillige labels voeren — een keurmerk, een materiaalsamenstelling, een wasinstructie — betekent dit dat de QR-code van het productpaspoort duidelijk te onderscheiden moet blijven van labels die iets anders beweren of suggereren. Een label dat de indruk wekt een officieel paspoort te zijn zonder dat te zijn, valt onder wat artikel 17 wil voorkomen.

Zorgen dat de code blijft werken na verkoop

De QR-code op het product is de permanente toegang tot het paspoort, ook jaren na de verkoop. Dat raakt aan de vraag hoe lang een paspoort beschikbaar moet blijven, en wat een fabrikant of platform daarvoor regelt, wat verder wordt toegelicht bij hoe lang moet een productpaspoort beschikbaar blijven. Praktisch betekent dit dat de keuze voor een QR-code op het product niet los staat van de keuze voor een hostingpartij die dat lang genoeg volhoudt.

Waar het misgaat in de praktijk

Een paar situaties komen in de praktijk steeds terug. Fabrikanten die met meerdere productielijnen werken, brengen het label soms pas aan bij de eindcontrole, waardoor bij drukte of uitval van een medewerker producten zonder code de deur uit gaan. Bij matrassen met een afneembare hoes wordt de code nog wel eens op de hoes bevestigd in plaats van op de matraskern zelf, waardoor de koppeling tussen paspoort en product verdwijnt zodra de hoes vervangen wordt. Ook komt het voor dat een importeur een QR-code laat aanmaken voordat het assortiment definitief is, waardoor de code naar een verkeerde of nog niet bestaande paspoortpagina verwijst. Een andere veelgehoorde situatie is dat een bestaande voorraad matrassen zonder code op het schap staat op het moment dat de verplichting ingaat; wat daar wel en niet aan te doen is, staat uitgewerkt bij kan ik een QR-code later nog op een al geproduceerde matras aanbrengen. Tot slot melden winkels regelmatig dat een label na jaren gebruik loslaat of onleesbaar wordt, wat een vraag oproept over wie daarvoor verantwoordelijk is; dat onderwerp komt aan bod bij wat moet ik doen als het label met de QR-code van de matras loslaat of verslijt.

Wat u kunt vastleggen

Een interne werkinstructie voor de productielijn: op welk moment, op welke plek en op welk materiaal de QR-code wordt aangebracht, en wie dat controleert voor het product de fabriek verlaat.
Een overzicht van welke identificatiecode bij welk product of welke batch hoort, inclusief de opzet die gekozen is voor uniek identificeren.
Afspraken met de hoes- of labelleverancier over de duurzaamheid van het materiaal, met het oog op de levensduur van een matras.
Een vastgelegde keuze voor de technische opzet van de gegevensdrager (bijvoorbeeld wel of niet volgens GS1 Digital Link), zodat nieuwe productlijnen dezelfde structuur aanhouden.
Een procedure voor wat er gebeurt bij een beschadigd of onleesbaar label bij een product dat al bij de klant staat.
Een aantekening over hoe bestaande voorraad is behandeld op het moment dat de verplichting inging, inclusief eventuele correspondentie met leveranciers of importeurs hierover.

Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.

Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.