Wat verandert de ESPR voor de matrassenbranche?

ESPR is een kader, nog geen matraseis

De ESPR verandert op dit moment nog niets rechtstreeks voor matrassen — maar de verordening legt wel de basis waarop die verandering straks komt. De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening. Dat betekent dat de verordening zelf geen concrete eisen aan een matras stelt, maar wel de bevoegdheid en de procedure regelt waarmee de Europese Commissie die eisen per productgroep kan vaststellen. Voor energieverbruikende producten bestond die aanpak al langer; de ESPR breidt het principe uit naar vrijwel alle fysieke producten die in de EU op de markt komen. Matrassen vallen in beginsel onder die brede reikwijdte, maar de daadwerkelijke, inhoudelijke eisen — denk aan eisen over materiaalgebruik, recyclebaarheid of een digitaal productpaspoort — komen pas met een aparte gedelegeerde handeling die specifiek voor matrassen wordt opgesteld en gepubliceerd. Zolang die er niet is, gelden er voor matrassen geen concrete verplichtingen op grond van de ESPR.

Voor wie dit geldt, en wie niet

Artikel 1 van de ESPR omschrijft het toepassingsgebied als fysieke goederen die in de EU op de markt worden gebracht of in gebruik worden gesteld, met inbegrip van onderdelen en halffabricaten. Een matras past in die algemene omschrijving van een fysiek product, en ook onderdelen zoals een matraskern, tijk of vering kunnen op termijn onder een eigen of aanpalende regeling vallen. De verordening sluit uitdrukkelijk een aantal categorieën uit, zoals levensmiddelen, diervoeders, geneesmiddelen, levende planten en dieren, en producten van menselijke oorsprong. Die uitzonderingen raken de matrassenbranche niet, maar ze laten wel zien hoe breed de ESPR is opgezet: bijna elk ander fysiek product valt er in beginsel onder. Belangrijker voor de praktijk is een ander onderscheid: de ESPR als kader is al van kracht, maar dat wil niet zeggen dat er al concrete verplichtingen gelden voor wie matrassen maakt, importeert of verkoopt. Die verplichtingen ontstaan pas zodra er voor de productgroep matrassen een gedelegeerde handeling is vastgesteld.

Nog geen vaste datum voor matrassen

Er is nog geen vastgestelde datum waarop concrete ecodesign-eisen of een verplicht digitaal productpaspoort voor matrassen gaan gelden. De ESPR zelf is als kaderverordening in werking getreden, maar de inhoudelijke uitwerking per productgroep gebeurt stap voor stap. Volgens de Europese Commissie werkt zij de verordening product voor product uit: per productgroep wordt bepaald welke eisen relevant zijn, gevolgd door een gedelegeerde handeling die dat vastlegt. Voor matrassen is die handeling er nog niet. Tot het moment dat deze is gepubliceerd en in werking treedt, blijft de situatie voor de branche ongewijzigd ten opzichte van de bestaande regels buiten de ESPR om. Zodra er een officiële datum of gepubliceerde tekst is voor matrassen specifiek, is dat de bron om op te varen — niet een schatting vooraf.

Wat dit betekent voor de matrassenbranche

In de praktijk betekent dit voor een fabrikant, importeur of inkoper dat er nu geen directe actie nodig is om aan de ESPR zelf te voldoen, simpelweg omdat er voor matrassen nog geen concrete eisen bestaan. Wel is het zinvol om alvast na te gaan welke gegevens over een matras intern beschikbaar zijn: samenstelling van de kern, gebruikte stoffen en schuimsoorten, herkomst van grondstoffen, en informatie over reparatie, hergebruik of recycling aan het einde van de levensduur. Een digitaal productpaspoort, zoals de ESPR dat als concept introduceert, bouwt straks voort op dit soort gegevens, en die zijn meestal niet van de ene op de andere dag te verzamelen. Daarnaast is het praktisch om de officiële publicaties over het werkprogramma van de Commissie in de gaten te houden, zodat een gedelegeerde handeling voor matrassen niet onopgemerkt blijft. Wie nu al gegevens ordent, hoeft later niet vanaf nul te beginnen — maar een verplichting om dat nu al te doen bestaat niet.

De wettelijke basis: artikel 1 ESPR

Deze uitleg volgt rechtstreeks uit artikel 1 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781), dat het onderwerp en de reikwijdte van de verordening vastlegt: een raamwerk voor het stellen van ecologische-ontwerpeisen aan fysieke producten, met een aantal expliciete uitzonderingen. De toelichting van de Europese Commissie op de ecodesignverordening voor duurzame producten bevestigt dat de invulling per productgroep via aparte, opeenvolgende trajecten verloopt, in plaats van in één keer voor alle producten tegelijk.

Wie op dit moment iets wil doen, kan het beste beginnen met het intern in kaart brengen van materiaal- en samenstellingsgegevens van de matrassen die worden gemaakt of verkocht, en de publicaties van de Europese Commissie over de gedelegeerde handeling voor matrassen in de gaten houden. Zodra die handeling er is, wordt deze pagina bijgewerkt met de concrete inhoud en datum.

Waar dit op gebaseerd is

De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.

Wat u concreet moet doen

De ESPR — Verordening (EU) 2024/1781 — is de kaderverordening waarmee de EU een systeem opzet voor ecologisch ontwerp van producten. Voor matrassen betekent dit concreet dat er straks eisen komen aan hoe een matras is gemaakt, wat erin zit, hoe lang hij meegaat en welke informatie erover beschikbaar moet zijn. Artikel 1 van de verordening beschrijft dat het toepassingsgebied vrijwel alle fysieke producten omvat, met een systematiek van gedelegeerde handelingen per productgroep. Matrassen zijn niet met naam genoemd in de verordening zelf; of en hoe de eisen precies gaan gelden, hangt af van zo'n productspecifieke handeling. Wat die inhoudt en waarom die bepalend is, staat beschreven op de pagina over wat een gedelegeerde handeling is en waarom die bepaalt wat u moet doen.

Voor een fabrikant, importeur of speciaalzaak is de kernverandering dus niet één nieuwe regel, maar een nieuwe manier van werken: informatie over het product moet gestructureerd, digitaal en langdurig toegankelijk worden gemaakt.

Wat er van u wordt verwacht

Productinformatie structureren en digitaal ontsluiten

De ESPR werkt met het digitaal productpaspoort als instrument om informatie over een product te ontsluiten: materialen, herkomst, reparatie- en recyclingmogelijkheden, en meer. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit dat gegevens die nu misschien verspreid staan in inkoopdossiers, technische fiches en e-mails met leveranciers, bij elkaar gebracht moeten worden in een vaste structuur. Welke gegevens dat concreet zijn voor matrassen, is beschreven op de pagina over welke gegevens er in het paspoort van matrassen komen.

Vaststellen of het eigen product onder de regeling valt

Niet elk matrasproduct is per definitie hetzelfde geval. Een basismatras, een boxspring, een topper en een matrashoes zijn verschillende producten met mogelijk een verschillende positie in het systeem. Voor bedrijven die assortimenten met varianten en accessoires voeren, is dit een reële uitzoekklus. Een boxspring bestaat bijvoorbeeld uit meerdere onderdelen, en de vraag of dat straks één paspoort of meerdere paspoorten oplevert, wordt behandeld op de pagina over boxsprings en samengestelde bedden. Voor toppers en hoezen apart geldt een vergelijkbare uitzoekvraag, die aan bod komt op de pagina over matrashoezen en toppers apart.

Onderscheid maken tussen doelgroepen en verkoopkanalen

Een deel van de matrassenbranche levert niet alleen aan consumenten via de winkel, maar ook aan de hotelsector, of verkoopt incidenteel een matras rechtstreeks tussen particulieren, of verhandelt tweedehands matrassen. Elk van die situaties roept een eigen vraag op over of en hoe het paspoort van toepassing is. Voor levering aan de hotelbranche is dat uitgewerkt op de pagina over matrassen voor de hotelbranche, voor verkoop tussen particulieren op de pagina over particuliere verkoop tussen consumenten, en voor de tweedehandsmarkt op de pagina over tweedehands matrassen verkopen.

Anticiperen zonder te wachten op de definitieve datum

Omdat de gedelegeerde handeling voor matrassen nog niet is gepubliceerd, ligt er nog geen harde verplichting en geen vaste datum. Dat betekent niet dat er niets te doen is: bedrijven die nu al hun materiaalgegevens, leveranciersinformatie en productsamenstelling op orde brengen, staan er beter voor zodra de eisen concreet worden. Wanneer die verplichting wordt verwacht en wat daar bekend over is, staat op de pagina over wanneer het productpaspoort verplicht wordt voor matrassen.

Waar het misgaat in de praktijk

Een paar situaties komen steeds terug bij bedrijven die zich hierop voorbereiden:

Aanname dat kleine bedrijven buiten schot blijven. De verordening maakt in de kaderbepalingen geen algemene uitzondering voor bedrijfsgrootte; of en hoe kleinere bedrijven anders behandeld worden, is iets wat per productgroep in de gedelegeerde handeling moet blijken. Wie er zonder verificatie van uitgaat dat het "voor ons niet geldt omdat we klein zijn", loopt het risico dat die aanname later niet klopt.

Materiaalgegevens die niet op productniveau beschikbaar zijn. Veel matrassenfabrikanten werken met wisselende schuim-, vering- en bekledingsleveranciers per seizoen of per partij. Als die gegevens niet consistent per productvariant zijn vastgelegd, ontstaat er achteraf een reconstructieklus die veel tijd kost.

Verwarring tussen het basisproduct en de accessoires. Een topper of hoes wordt nu vaak als bijproduct beschouwd, terwijl de vraag of zo'n accessoire een eigen paspoort nodig heeft apart beoordeeld moet worden.

Onduidelijkheid bij samengestelde producten. Bij boxsprings met matras, onderbouw en hoofdbord lopen bedrijven tegen de vraag aan of dit één artikel is met één paspoort, of meerdere onderdelen die elk apart beoordeeld moeten worden.

Geen onderscheid tussen verkoopkanalen. Een speciaalzaak die zowel aan consumenten als aan hotelketens levert, behandelt dit soms als één en dezelfde verkoop, terwijl de toepasselijkheid van regels per afzetkanaal kan verschillen.

Wat u kunt vastleggen

Ook zonder definitieve datum is het praktisch om nu al structuur aan te brengen. Denk aan:

Een overzicht per productlijn van materialen, componenten en leveranciers, herleidbaar tot op het niveau van een specifieke matrasvariant.
Een lijst van alle producttypen die het bedrijf voert (matrassen, toppers, hoezen, boxsprings) met een aantekening welke vraag daarbij nog openstaat — bijvoorbeeld via de indeling die gebruikt wordt op de pagina over welke producten van de matrassenbranche onder de ESPR vallen.
Afspraken met leveranciers over het tijdig en gestructureerd aanleveren van materiaal- en samenstellingsgegevens, zodat deze niet achteraf herleid moeten worden.
Een dossier per productgroep met de status van de beoordeling: valt het onder het paspoort, en op basis van welke informatie is dat vastgesteld — een eerste oriëntatie hierop biedt de pagina over of het productpaspoort geldt voor de eigen matrassen.
Een vast aanspreekpunt binnen het bedrijf dat de voortgang van de gedelegeerde handeling volgt, zodat wijzigingen niet pas worden opgemerkt op het moment dat ze al gelden.

Deze stukken vormen samen geen wettelijke verplichting op dit moment, maar wel een basis die het proces aanzienlijk vereenvoudigt zodra de regeling voor matrassen concreet wordt.

Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.

Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.