Które produkty branży materacowej podlegają ESPR?

Materace zasadniczo podlegają ESPR, ale na razie bez własnych wymogów

ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) to rozporządzenie ramowe, które zasadniczo ma zastosowanie do wszystkich produktów fizycznych wprowadzanych na rynek w UE, z ograniczoną liczbą wyraźnie wymienionych wyjątków. Materace nie należą do tych wyjątków i w związku z tym podlegają zakresowi stosowania rozporządzenia. Nie oznacza to jednak, że teraz już obowiązują konkretne wymogi dotyczące materacy: ESPR funkcjonuje za pośrednictwem aktów delegowanych dla poszczególnych grup produktów, a dla materacy taki akt nie został jeszcze ustanowiony. Dopóki go nie będzie, ESPR określa wprawdzie ramy, w których materace mogą w przyszłości uzyskać określone wymogi, ale samo rozporządzenie nie nakłada na producenta materacy żadnego konkretnego zobowiązania.

Dla kogo i do czego ma to zastosowanie — i do czego nie

Artykuł 1 ESPR określa przedmiot i zakres zastosowania jako towary fizyczne wprowadzane na rynek lub oddawane do użytku w Unii, z wyjątkami dotyczącymi między innymi żywności, pasz, leków, roślin i zwierząt żywych oraz produktów pochodzenia ludzkiego. Materac nie należy do żadnej z tych kategorii wyłączonych i w związku z tym zasadniczo podlega zakresowi stosowania rozporządzenia, jak to określono w artykule 1. Artykuł 2 zawiera definicję "produktu", na której to się opiera: towar fizyczny, który jest wytwarzany. Materac spełnia tę definicję, niezależnie od tego, czy chodzi o materac do użytku konsumenckiego, do rynku hotelowego, czy do innego segmentu. Co jeszcze nie jest ustalone, to które części branży materacowej będą mieć określone wymogi: czy dotyczy to tylko samego materaca, czy również części takich jak topeer, poszewka lub stelaż — ta delimitacja stanie się konkretna dopiero po opublikowaniu aktu delegowanego dla tej grupy produktów. Do tego czasu nie ma oficjalnej, charakterystycznej dla materacy definicji.

Data dla materacy nie jest jeszcze ustalona

Nie opublikowano jeszcze aktu delegowanego, który ustalałby wymogi specjalnie dla materacy, a w związku z tym nie ma ustalonej daty wejścia w życie zobowiązań, takich jak cyfrowy paszport produktu dla tej grupy produktów. Co jest ustalone: materace zostały uwzględnione w planie pracy ESPR na lata 2025–2030 i w ramach tego planu przygotowywany jest akt delegowany dla tej grupy produktów. Gdy akt ten będzie ustanowiony i opublikowany, sam tekst określi moment, od którego wymogi zaczną obowiązywać — często z okresem przejściowym po opublikowaniu. Do tego czasu dla materacy nie obowiązują żadne zobowiązania charakterystyczne dla ESPR; jednak obowiązujące prawo produktowe i ochrony konsumenta pozostaje w mocy niezależnie od ESPR.

Co to oznacza dla branży materacowej

Dla producenta, importera lub sklepu specjalistycznego pierwszym krokiem jest po prostu stwierdzenie, że materace nie są wyłączone z ESPR — dzięki temu temat jest istotny, nawet jeśli nie ma jeszcze konkretnego zobowiązania. Drugim krokiem jest śledzenie planu pracy ESPR i zapowiedzi dotyczących aktu delegowanego dla materacy, ponieważ dopiero z nich wynika, które dane będą obowiązkowe (takie jak skład materiałowy, pochodzenie, dane dotyczące napraw lub informacje o recyklingu). Trzecim krokiem dla osób, które nie chcą czekać, aż wymogi się ukonkretnią, jest już teraz doprowadzenie do porządku własnych danych produktowych: jakie materiały znajdują się w materacu, od którego dostawcy, z jakimi certyfikatami. Informacja ta będzie prawie na pewno użyteczna, gdy wymogi staną się konkretne, niezależnie od dokładnej formy, jaką przybiorą. Czwartym krokiem jest jedynie odpowiedni moment, gdy akt delegowany zostanie opublikowany: wtedy będzie jasne, czy i od kiedy cyfrowy paszport produktu będzie obowiązkowy dla materacy, oraz jakie dokładnie dane mają się w nim znaleźć.

Podstawa prawna: artykuł 1 i artykuł 2 ESPR

Podstawę tego wyodrębnienia stanowi artykuł 1 Rozporządzenia (UE) 2024/1781, który określa przedmiot i zakres stosowania rozporządzenia oraz wymienia kategorie produktów wyłączonych. Ponieważ materace nie figurują na tej liście wyłączeń, podlegają ogólnemu zakresowi stosowania. Artykuł 2 tego samego rozporządzenia zawiera definicję "produktu", na której opiera się to wyodrębnienie. Oba artykuły określają zatem, że materace podlegają ESPR, ale nie określają, które wymagania konkretnie będą mieć zastosowanie — jest to zastrzeżone dla jeszcze niezatwierdzonego aktu delegowanego dla tej grupy produktów.

Ci, którzy chcą zacząć już teraz, powinni zacząć od zmapowania własnych danych materiałowych i dostawcy na model materaca, aby ta podstawa była na miejscu, gdy akt delegowany dla materacy zostanie opublikowany.

Na czym to jest oparte

Samo rozporządzenie dostępne jest na EUR-Lex. Odwołujemy się do każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.

Co konkretnie musisz zrobić

Co się od ciebie oczekuje

Rozporządzenie ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) jest rozporządzeniem ramowym. Oznacza to, że artykuł 1 określa szeroki zakres zastosowania — prawie wszystkie produkty fizyczne wprowadzane na rynek mogą w zasadzie pod niego podlegać — ale że samo rozporządzenie nie określa dla każdej grupy produktów dokładnie, co musi się stać. Wypełnienie to następuje dla każdej grupy produktów w drodze aktu delegowanego. W przypadku materacy takiemu aktowi jeszcze nie ma. To, co zatem "jest od Pani/Pana oczekiwane" to na razie przede wszystkim: wiedzieć, czy Pani/Pana produkt będzie wkrótce podlegać takiemu aktowi, i móc stosować definicje z artykułu 2 do tego, co faktycznie Pani/Pan sprzedaje.

Sprawdzić, czy produkt mieści się w definicji artykułu 2

Artykuł 2 rozporządzenia ESPR posługuje się szeroką definicją "produktu": wytworzony przedmiot fizyczny wprowadzany na rynek. Materac na pierwszy rzut oka bez większych dyskusji pasuje do tej definicji. Dla przedsiębiorstwa liczącego od 10 do 100 pracowników oznacza to praktycznie, że nie ma sensu czekać, aż pojawi się wątpliwość dotycząca poszczególnych części — kluczowe pytanie "czy mój materac pod to podlega" można już przy obecnym tekście rozsądnie rozstrzygnąć, również bez aktu delegowanego. Trudniej bywa w przypadku produktów złożonych lub akcesoriów; zob. w związku z tym sytuacje poniżej. Pierwsze sprawdzenie w tym zakresie można znaleźć na stronie Czy cyfrowy paszport produktu dotyczy moich materacy?.

Rozróżniać między produktem głównym a akcesoriami

Producent materacy sprzedaje często nie tylko materac, ale również pokrowce, topery, a w przypadku boxspringów kompletne złożone łóżko. Artykuł 2 podaje definicje, które pomagają ustalić, co uważa się za oddzielny produkt, a co za część większego produktu. Dla praktyki przedsiębiorstwa średniej wielkości oznacza to, że lista asortymentowa musi być dobrze rozdzielona: które artykuły sprzedawane są osobno, które tylko jako zestaw. To rozróżnienie jest istotne dla pytania, czy materacowy topper lub pokrowiec potrzebuje własnego paszportu, jak wyjaśniono na stronie czy nakładka lub pokrowiec na materac muszą również posiadać własną kartę produktu, a także dla pytania, jak boxspring jako produkt złożony jest traktowany, zob. Czy sprężyna boxowa otrzymuje jeden paszport czy wiele?.

Śledzić, jaki akt delegowany ma zastosowanie do materacy

Ponieważ artykuł 1 otwiera zakres zastosowania, ale konkretne obowiązki wynikają dopiero z aktu delegowanego, śledzenie tego aktu jest praktycznie najważniejszą czynnością na razie. Dla przedsiębiorstwa o tej wielkości nie stanowi to poważnego obciążenia — sprowadza się to do monitorowania publikacji — ale jest to coś, co musi mieć przydzielone jako zadanie dla kogoś w organizacji, w przeciwnym razie porzucane będzie między innymi priorytetami. Informacje na temat tego, czym dokładnie jest akt delegowany i dlaczego określa on, co musi się stać, znajdują się na Czym jest akt delegowany i dlaczego określa, co muszę robić?.

Ocenić, czy wielkość przedsiębiorstwa coś zmienia na gruncie zastosowania

Artykuł 1 i artykuł 2 nie rozróżniają wielkości przedsiębiorstwa przy określaniu, czy produkt podlega rozporządzeniu. To inne pytanie niż to, czy obowiązują lżejsze wymogi dla mniejszych przedsiębiorstw — to ostatnie reguluje się gdzie indziej i nie należy do "co pod to podlega". Dla jasności to rozróżnienie osobno wyjaśniono na Czy paszport produktu dotyczy również małych przedsiębiorstw?.

Gdzie się psuje w praktyce

Pomylenie materaca i boxspringa jako jednego artykułu. Przedsiębiorstwa sprzedające boxspringa, traktują je wewnętrznie często jako jeden numer produktu, podczas gdy materac i stelaż dla potrzeb stosowania rozporządzenia mogą być postrzegane jako oddzielne produkty. Kto myśli o tym dopiero w momencie, gdy pyta o to klient lub nabywca, spóźnił się.

Zakup do hoteli z innymi pytaniami niż handel detaliczny. Przy dostawach do hoteli często wymagana jest dodatkowa dokumentacja, a nabywcy czasami niesłusznie założą, że dostawa biznesowa stanowi wyjątek od przepisów. To nieporozumienie, które zasługuje na osobną uwagę, zob. Czy paszport produktu dotyczy również materacy dostarczanych do hoteli?.

Założenie, że sprzedaż de facto druga ręka lub prywatna zostanie pominięta. Specjalistyczne sklepy z łóżkami, które sprzedają również artykuły używane, lub osoby prywatne, które sprzedają swoje stare materace za pośrednictwem sklepu, czasami zakładają, że jest to w każdym przypadku poza zasięgiem jakichkolwiek przepisów. To założenie nie jest uzasadnione we wszystkich sytuacjach i wymaga osobnego sprawdzenia, patrz czy potrzebuję karty produktu, jeśli sprzedaję używane materace i czy muszę posiadać kartę produktu, jeśli sprzedaję własny materac osobie prywatnej.

Nie należy rozróżniać między "ESPR ma zastosowanie" a "paszport jest już obowiązkowy". Częstym błędem jest myślenie, że ponieważ produkt mieści się w zakresie zastosowania artykułu 1, paszport jest już wymagany. Zakres zastosowania i obowiązek to dwa różne momenty; moment, w którym obowiązek faktycznie wchodzi w życie, zależy od aktu delegowanego, patrz Kiedy cyfrowy paszport produktu staje się obowiązkowy dla materacy?.

Kupowanie pojedynczych części bez przeglądu. Producenci, którzy pobierają piankowe rdzenie, obudowy i sprężyny od różnych dostawców, czasami nie mają centralnego przeglądu tego, jaki skład prowadzi do którego produktu końcowego. Bez tego przeglądu trudno jest później zrekonstruować, który artykuł to dokładnie, nie wspominając o tym, czy mieści się w definicji artykułu 2.

Co można udokumentować

Bieżąca lista asortymentu ze wskazaniem dla każdego artykułu: czy to materac, łóżko kontynentalne, topper, poszewka czy produkt złożony.
Krótka notatka dla każdej linii produktów na temat tego, czy i dlaczego mieści się w definicji "produktu" w artykule 2 ESPR.
Umowy z dostawcami dotyczące tego, które komponenty (pianka, sprężyny, obudowa) są kupowane osobno i czy dane dotyczące pochodzenia i składu są już dostępne.
Wewnętrzny punkt kontaktowy, który śledzi publikacje dotyczące aktu delegowanego dla materacy, ze stałym momentem kontroli (na przykład co kwartał).
Przegląd kanałów dystrybucji (handel detaliczny, zakupy hotelowe, sprzedaż prywatna, artykuły używane) z notatką na temat każdego kanału, czy odbiorcy postawili szczególne pytania dotyczące paszportu produktu.
Materiały tła dotyczące zawartości paszportu i danych w nim zawartych, aby ten dossier był już gotowy, gdy obowiązek faktycznie wejdzie w życie — patrz Czym jest cyfrowy paszport produktu dla materacy? i Które dane znajdują się w cyfrowym paszporcie produktu dla materacy?.

To nie jest porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o regulacjach, którymi zajmuje się ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy wsparciu sztucznej inteligencji na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka w dniu 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają priorytet.